ไฟเขียวค่าเหยียบแผ่นดิน 450 บาท เริ่มเก็บทางอากาศต้นปี 2570

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาประกาศเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ว่า หลังเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะเป็นเวลา 35 วัน ประชาชนกว่า 80% เห็นด้วยกับการจัดเก็บ "ค่าเหยียบแผ่นดิน" หรือค่าธรรมเนียมนักท่องเที่ยวต่างชาติ ในอัตรา 450 บาทต่อคน ปูทางให้เสนอคณะรัฐมนตรีอนุมัติ ก่อนเริ่มเก็บจริงทางอากาศภายในไตรมาสแรกของปี 2570

นี่คือก้าวสำคัญของนโยบายที่ถูกเลื่อนมาแล้วหลายครั้งในรอบ 10 ปี และเมื่อมีผลบังคับใช้จะทำให้ไทยเป็นหนึ่งในกว่า 80 ประเทศทั่วโลกที่เก็บค่าธรรมเนียมลักษณะนี้จากนักท่องเที่ยวขาเข้า

ผลรับฟังความเห็น: คนส่วนใหญ่เห็นด้วย

นางสาวณัฐนรี ทวีวงศ์ ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เปิดเผยผลการรับฟังความคิดเห็นผ่านช่องทางออนไลน์ระหว่างวันที่ 24 สิงหาคม–28 กันยายน 2569 ซึ่งมีผู้ร่วมแสดงความเห็นทั้งสิ้น 5,954 คน โดย:

• 80.50% เห็นด้วยกับร่างประกาศจัดเก็บค่าธรรมเนียมนักท่องเที่ยวต่างชาติ
• 78.30% เห็นด้วยกับอัตราที่เสนอคือ 450 บาทต่อคน บางส่วนเสนอให้เก็บสูงกว่านี้ด้วยซ้ำ

ขั้นตอนต่อไปคือกระทรวงจะรวบรวมผลสรุปเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายกองทุนพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ก่อนชงให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาอนุมัติ และประกาศในราชกิจจานุเบกษาอย่างเป็นทางการ

เก็บยังไง เริ่มเมื่อไหร่

นายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางจัดเก็บร่วมกับภาครัฐ เอกชน และประชาสังคม โดยมีนางสาวสุพจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธานคณะกรรมการกำกับดูแลในภาพรวม

การจัดเก็บจะแบ่งเป็น 2 ระยะ:

1. ทางอากาศก่อน — ภายใน 180 วันหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษา คาดเริ่มเก็บได้จริงไตรมาส 1 ปี 2570
2. ทางบกและทางน้ำ — เลื่อนออกไปอีกราว 1 ปี (ประมาณ 360 วันหลังระยะแรก) เพื่อให้เวลาด่านชายแดนเตรียมระบบ

ช่องทางชำระเงินที่อยู่ระหว่างพิจารณา ได้แก่ รวมในค่าตั๋วเครื่องบิน ชำระผ่านแอปพลิเคชัน เว็บไซต์ หรือตู้คีออสก์ที่สนามบิน โดยอัตรา 450 บาทนี้ใช้ได้ครอบคลุมการเข้า-ออกประเทศภายใน 30 วัน แม้จะเดินทางเข้าออกหลายครั้งก็ตาม

ภาพ: สนามบินสุวรรณภูมิ จุดแรกที่จะเริ่มเก็บค่าเหยียบแผ่นดิน — Wikimedia Commons

เงินไปไหน ใช้ทำอะไรบ้าง

รายได้จากค่าเหยียบแผ่นดิน คาดว่าจะอยู่ที่ กว่า 8,000 ล้านบาทต่อปี (บางฝ่ายประเมินว่าเมื่อสะสมหลายปีกองทุนอาจมีมูลค่าเกิน 10,000 ล้านบาท) จะถูกนำเข้า กองทุนพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ซึ่งเป็นกองทุนนอกงบประมาณ เพื่อใช้ใน 3 ด้านหลัก:

• คุ้มครองนักท่องเที่ยว — เป็นค่าประกันภัยอุบัติเหตุและลดภาระค่ารักษาพยาบาลที่ระบบสาธารณสุขไทยต้องแบกรับเมื่อนักท่องเที่ยวต่างชาติเจ็บป่วยหรือประสบอุบัติเหตุระหว่างท่องเที่ยว ซึ่งก่อนหน้านี้หน่วยงานด้านท่องเที่ยวระบุว่าภาระส่วนนี้สูงถึงราว 7,000 ล้านบาทต่อปี
• ความปลอดภัย — พัฒนาระบบความปลอดภัยและเพิ่มกำลังตำรวจท่องเที่ยว
• โครงสร้างพื้นฐานและแหล่งท่องเที่ยว — ปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวก งานวิจัยด้านท่องเที่ยว การประชุม และการฝึกอบรมบุคลากร

นางสาวฐาปนีย์ เกียรติไพบูลย์ ผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) กล่าวถึงความสำคัญของมาตรการนี้ว่า

"การจัดเก็บค่าธรรมเนียมนี้มีความสำคัญ เพื่อให้นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าเงินที่จ่ายไปนั้นคุ้มค่า ทั้งในแง่ประสบการณ์และความปลอดภัย"

ภาพ: แหล่งท่องเที่ยวทางทะเลภาคใต้ ตัวอย่างพื้นที่ที่กองทุนฯ ตั้งเป้าพัฒนาต่อ — Wikimedia Commons

เสียงเตือนเรื่องความโปร่งใส

ไม่ใช่ทุกฝ่ายที่เห็นด้วยแบบไม่มีเงื่อนไข คณะกรรมาธิการการเงิน การคลัง สถาบันการเงินและตลาดการเงินของสภาผู้แทนราษฎร ออกมาเตือนให้รัฐบาลพิจารณาอย่างรอบคอบก่อนเดินหน้าจัดเก็บ โดยชี้ว่าการนำเงินเข้ากองทุนนอกงบประมาณแทนที่จะนำส่งคลังตามปกติ อาจเสี่ยงต่อวินัยการเงินการคลัง และตรวจสอบการใช้จ่ายได้ยากกว่า เปิดช่องให้เกิดการรั่วไหลหรือเอื้อประโยชน์

นายวีระศักดิ์ โควสุรัตน์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ซึ่งร่วมหารือแนวทางบริหารกองทุนนี้ ยอมรับว่าการดูแลเงินกองทุนระดับหมื่นล้านบาทต้องมีความโปร่งใสเป็นพิเศษ จึงเสนอให้เปิดให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ (แม้จะไม่มีสิทธิ์ออกเสียงโดยตรง) และ ถ่ายทอดสดการประชุมคณะกรรมการบริหารกองทุนผ่านกล้องวงจรปิดให้สาธารณะรับชมได้ เพื่อให้ประชาชนตรวจสอบได้ตลอดกระบวนการ

"จึงต้องเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะให้กว้างขวาง" นายวีระศักดิ์กล่าว

จังหวะที่ยังมีคำถาม: ท่องเที่ยวไทยกำลังฟื้นตัวท่ามกลางน้ำท่วม

มาตรการนี้เดินหน้าในช่วงที่ภาคการท่องเที่ยวไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากหลายทาง ตัวเลขนักท่องเที่ยวต่างชาติเดือนมกราคม–สิงหาคม 2569 อยู่ที่ประมาณ 20.9 ล้านคน ลดลงราว 3% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะเดียวกันพื้นที่ภาคเหนือหลายจังหวัดเพิ่งเผชิญน้ำท่วมใหญ่ที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจท่องเที่ยวและการฟื้นฟูเมือง ทำให้ผู้ประกอบการโรงแรมและทัวร์บางส่วนตั้งคำถามถึงจังหวะเวลาของการเพิ่มค่าใช้จ่ายให้นักท่องเที่ยว

อย่างไรก็ตาม การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยประเมินว่าสถานการณ์น้ำท่วมยังไม่ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อภาพรวมอุตสาหกรรม โดยเฉพาะตลาดต่างประเทศจากยุโรป สหรัฐฯ และตะวันออกกลางที่เริ่มมีสัญญาณฟื้นตัว และยังคงเป้าหมายรายได้รวมการท่องเที่ยวปี 2569 ไว้ที่ 2.7 ล้านล้านบาท

ด้านความคุ้มครองที่กองทุนนี้จะมอบให้นักท่องเที่ยวต่างชาติ มีลักษณะใกล้เคียงกับกรมธรรม์ประกันการเดินทาง ที่นักท่องเที่ยวไทยซื้อเองเวลาไปต่างประเทศ เพียงแต่ครั้งนี้รัฐเป็นผู้จัดหาให้แบบรวมในค่าธรรมเนียมขาเข้า

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้

ขั้นตอนถัดไปอยู่ที่การเสนอคณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างประกาศอย่างเป็นทางการ ซึ่งหากผ่านความเห็นชอบ กระบวนการนับถอยหลัง 180 วันก่อนเริ่มเก็บทางอากาศจริงก็จะเริ่มต้นทันที นักท่องเที่ยวต่างชาติที่วางแผนเดินทางมาไทยในช่วงต้นปี 2570 ควรติดตามประกาศอย่างเป็นทางการและช่องทางการชำระเงินที่กระทรวงจะประกาศใกล้เวลาจริงอีกครั้ง ส่วนนักท่องเที่ยวไทยที่เดินทางในประเทศไม่ได้รับผลกระทบจากค่าธรรมเนียมนี้แต่อย่างใด