สหรัฐฯ โจมตีอิหร่านรอบใหม่ หลังเรือพาณิชย์ 3 ลำถูกถล่มในช่องแคบฮอร์มุซ

วันที่ 7 กรกฎาคม 2569 — เรือบรรทุกสินค้าพาณิชย์ 3 ลำถูกโจมตีในช่องแคบฮอร์มุซ กองกำลังสหรัฐอเมริกาตอบโต้ด้วยการเปิดฉากโจมตีทางอากาศต่ออิหร่านและคว่ำบาตรน้ำมันรอบใหม่ทันที ราคาน้ำมันดิบโลกดีดตัวขึ้นกว่า 5% ในชั่วข้ามคืน ปลุกความกังวลว่าวิกฤตพลังงานโลกซึ่งเพิ่งสงบลงไม่ถึงสองสัปดาห์จะปะทุขึ้นอีกครั้ง

เรือพาณิชย์ 3 ลำถูกถล่ม — เหตุการณ์ที่จุดชนวน

เช้าตรู่ของวันที่ 7 กรกฎาคม ศูนย์ปฏิบัติการทางทะเลของสหราชอาณาจักร (UKMTO) รายงานว่าเรือ Al Rekayat เรือขนส่ง LNG สัญชาติกาตาร์ถูกโจมตีด้วยกระสุนขณะอยู่ห่างจากชายฝั่งโอมานประมาณ 13 กิโลเมตร ไฟลุกไหม้ห้องเครื่องแต่ไม่มีผู้บาดเจ็บ

ชั่วโมงต่อมา เรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่ Wedyan สัญชาติซาอุดีอาระเบียถูกกระสุนโจมตีบริเวณชายฝั่งโอมาน และยังมีเรืออีก 1 ลำที่ถูกโดรนโจมตีได้รับความเสียหายเล็กน้อย การโจมตี 3 ลำในวันเดียวถือเป็นวันที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน 2569 ตามรายงานขององค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO)

กาตาร์และซาอุดีอาระเบียระบุว่าเชื่อว่าอิหร่านอยู่เบื้องหลังการโจมตี ถึงแม้ไม่มีคำประกาศอย่างเป็นทางการจากเตหะราน

สหรัฐฯ ตอบโต้: โจมตีทางอากาศ + คว่ำบาตรน้ำมัน

กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ออกแถลงการณ์ว่า "กองกำลังสหรัฐฯ ได้เริ่มปฏิบัติการโจมตีอย่างต่อเนื่อง เพื่อบังคับให้อิหร่านรับผิดชอบต่อการโจมตีเรือพาณิชย์ที่บรรทุกพลเรือนในน่านน้ำสากล" เป้าหมายคือโครงสร้างพื้นฐานทางทหารบนเกาะเกชม์ (Qeshm Island) และเมืองซิริก (Sirik) รวมถึงระบบป้องกันภัยทางอากาศ แท่นยิงขีปนาวุธต่อต้านเรือ และท่าเรืออิหร่าน

ไม่กี่ชั่วโมงต่อมา กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ยกเลิกใบอนุญาตส่งออกน้ำมันอิหร่าน ที่เคยเปิดทางให้อิหร่านจำหน่ายน้ำมันและปิโตรเคมีได้ภายใต้กรอบสันติภาพชั่วคราว การคว่ำบาตรนี้ตัดรายได้สำคัญของอิหร่านและส่งสัญญาณว่าสหรัฐฯ พร้อมยกระดับความกดดันทางเศรษฐกิจอีกครั้ง

รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านออกแถลงการณ์ว่า "การเจรจาไม่อาจเริ่มต้นได้หากยังถูกคุกคาม" ขณะที่ประธานาธิบดีทรัมป์อยู่ที่กรุงอังการาเพื่อร่วมประชุม NATO (7–8 กรกฎาคม) ซึ่งมีวาระหลักเรื่องงบประมาณกลาโหมและการสนับสนุนยูเครน

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซถึงสำคัญขนาดนี้?

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นทางน้ำแคบประมาณ 33 กิโลเมตรที่จุดแคบสุด อยู่ระหว่างอิหร่านกับโอมาน เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับมหาสมุทรอินเดีย เรือบรรทุกน้ำมัน LNG และสินค้าโภคภัณฑ์จากกลุ่มประเทศ OPEC ทั้งหมดต้องผ่านที่นี่:

• ~25% ของการขนส่งน้ำมันทะเลทั่วโลก
• ~20% ของก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) โลก
• ปุ๋ย เมทานอล อลูมิเนียม — วัตถุดิบสำคัญของหลายอุตสาหกรรม

วิกฤตครั้งนี้เริ่มต้นเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2569 เมื่อสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่าน อิหร่านตอบโต้ด้วยการปิดช่องแคบ ส่งให้ราคาน้ำมันดิบพุ่งแตะ 126 ดอลลาร์/บาร์เรล ในเดือนมีนาคม — สูงสุดในรอบหลายปีและรุนแรงที่สุดตั้งแต่วิกฤตน้ำมันทศวรรษ 1970 เมื่อสองฝ่ายลงนาม MoU ในต้นเดือนกรกฎาคม ช่องแคบเพิ่งเปิดกลับมาปกติ แต่การโจมตีเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคมปลุกความกังวลว่าสันติภาพนี้จะยืนได้หรือไม่

ราคาน้ำมันดีดตัว — ตลาดโลกตื่นกลัว

ตลาดน้ำมันตอบสนองรวดเร็ว:

• น้ำมันดิบ เบรนท์ ดีดขึ้น 5.5% สู่ราว 76 ดอลลาร์/บาร์เรล
• น้ำมัน WTI ขึ้น 5%+ สู่ราว 72 ดอลลาร์/บาร์เรล

ยังต่ำกว่าจุดพีก 126 ดอลลาร์ในเดือนมีนาคม แต่นักวิเคราะห์เตือนว่าถ้าสถานการณ์ยืดเยื้อ ราคาอาจทดสอบแนวต้าน 80–85 ดอลลาร์อีกครั้ง สัปดาห์นี้ (6–10 กรกฎาคม) ราคาเบรนท์เฉลี่ยอยู่ที่ 72.32 ดอลลาร์/บาร์เรล ตามรายงาน PTT ก่อนการโจมตีรอบใหม่จะเขย่าตลาด

นอกจากน้ำมัน เบี้ยประกันภัยสงคราม (War Risk Premium) สำหรับเรือในอ่าวเปอร์เซียพุ่งสูงหลังการโจมตี ซึ่งจะสะท้อนเป็นต้นทุนการขนส่งที่สูงขึ้นทั่วโลก

ผลกระทบต่อไทย: น้ำมันแพง ค่าไฟขึ้น สินค้าตามมา

ไทยนำเข้าน้ำมันเกือบ 90% ของความต้องการในประเทศ จึงเป็นหนึ่งในประเทศเอเชียที่ได้รับผลกระทบโดยตรง — กว่า 84% ของน้ำมันที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซส่งไปยังเอเชีย

ข่าวดีคือ ปตท. และรัฐบาลไทยมีน้ำมันสำรองทางยุทธศาสตร์และเชิงพาณิชย์ครอบคลุมการใช้งานประมาณ 60 วัน ซึ่งเพียงพอรับมือกับความผันผวนระยะสั้น ในระยะสั้นจึงไม่มีความเสี่ยงขาดแคลนน้ำมัน

แต่ถ้าความตึงเครียดยืดเยื้อ ผลกระทบต่อไทยจะเห็นได้ใน 3 ด้านหลัก:

1. ราคาน้ำมันหน้าปั๊ม — ปรับขึ้นตามกลไกตลาดโลก กดดันต้นทุนการเดินทางและโลจิสติกส์ทั่วประเทศ
2. ค่าไฟฟ้า — โรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติที่ใช้ LNG นำเข้าต้นทุนเชื้อเพลิงสูงขึ้น กดดันค่า Ft ในรอบถัดไป
3. สินค้าอุปโภคบริโภค — ต้นทุนขนส่งและวัตถุดิบปรับขึ้น ผู้ผลิตไทยใน 11 อุตสาหกรรมสำคัญต้องรับแรงกดดัน

ในระยะยาว วิกฤตนี้ยิ่งตอกย้ำความสำคัญของการเร่งเปลี่ยนผ่านพลังงาน ซึ่งไทยกำลังเร่งขยายตลาด EV ควบคู่กับการพัฒนาพลังงานหมุนเวียน เพื่อลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้าในระยะยาว

สถานการณ์ต่อจากนี้

ความไม่แน่นอนยังสูง อิหร่านกำลังนำทางผ่านกระบวนการเลือกผู้นำสูงสุดคนใหม่ ขณะที่รัฐบาลอิหร่านส่งสัญญาณพร้อมเจรจาหากสหรัฐฯ หยุดคุกคาม สหรัฐฯ เองอยู่ระหว่างประชุม NATO ที่อังการา โดยมีวาระสำคัญทั้งเรื่องงบประมาณกลาโหมและการสนับสนุนยูเครน

ปัจจัยที่ต้องจับตา:

• ผลการเจรจา ระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านผ่านตัวกลางที่กาตาร์
• ปริมาณการเดินเรือ ผ่านช่องแคบฮอร์มุซในสัปดาห์นี้
• ราคาน้ำมันโลก ซึ่งเป็นตัวชี้วัดว่าตลาดประเมินความรุนแรงของวิกฤตแค่ไหน

ติดตามราคาน้ำมันและทองคำที่อ้างอิงกับสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ได้ที่ เครื่องมือราคาทองคำ ของ Tetono

สิ่งที่ชัดเจนคือช่องแคบฮอร์มุซยังคงเป็น "คอขวดพลังงานโลก" ที่เปราะบาง และวิกฤตรอบนี้เตือนให้โลกตระหนักว่าการฟื้นตัวของตลาดพลังงานยังไม่มั่นคง — โดยเฉพาะสำหรับประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันอย่างไทย