ทรัมป์ประกาศภาษี 50% สินค้าแคนาดา — สงครามการค้าบทใหม่เขย่าเศรษฐกิจโลก

เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2026 ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ลงนามคำสั่งประธานาธิบดีเรียกเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากแคนาดา 50% ครอบคลุมสินค้ามูลค่าราว 2 หมื่นล้านดอลลาร์ (ประมาณ 7 แสนล้านบาท) — ก้าวที่นักวิเคราะห์หลายฝ่ายมองว่าเป็นการยกระดับสงครามการค้าระหว่างสองประเทศเพื่อนบ้านที่ใกล้ชิดที่สุดในโลก ให้กลายเป็นการเผชิญหน้าที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่

ภาษีชุดใหม่นี้ต่างจากรอบก่อน ทั้งในแง่ฐานกฎหมายที่นำมาใช้ ขนาดของอัตราภาษี และสินค้าเป้าหมายที่เคยอยู่ภายใต้การคุ้มครองของข้อตกลงการค้าเสรีอเมริกาเหนือ (USMCA)

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ — Public Domain / Wikimedia Commons

สินค้าอะไรบ้างที่โดนภาษีครั้งนี้?

ภาษีชุดนี้ไม่ครอบคลุมสินค้าแคนาดาทั้งหมด แต่เล็งเป้าไปที่กลุ่มสินค้าที่วอชิงตันอ้างว่าแคนาดา "เลือกปฏิบัติต่อสหรัฐฯ" ได้แก่:

• ไวน์และสุรา
• ผลิตภัณฑ์นม (เนย ชีส นมผง)
• ซีเมนต์และวัสดุก่อสร้าง
• เฟอร์นิเจอร์และสินค้าตกแต่งบ้าน
• เสื้อผ้าและสิ่งทอ
• สินค้ากีฬา (ไม้ฮ็อกกี้ เบ็ดตกปลา)
• เมล็ดพืชและสินค้าเกษตรบางชนิด

ในทางตรงข้าม สินค้าที่ ยกเว้น จากภาษีชุดนี้ ได้แก่ น้ำมันและก๊าซธรรมชาติ แร่ธาตุสำคัญ โพแทช ปลา และสินค้าที่อยู่ภายใต้มาตรการภาษีเฉพาะกลุ่มอยู่แล้ว

ที่น่าสังเกตคือภาษีชุดนี้ใช้กฎหมายที่เก่าแก่อย่างยิ่ง นั่นคือ มาตรา 338 ของพระราชบัญญัติภาษีศุลกากร ค.ศ. 1930 (Tariff Act of 1930) — กฎหมายยุค Great Depression ที่เปิดช่องให้ประธานาธิบดีเรียกเก็บภาษีสูงสุด 50% กับประเทศที่ "เลือกปฏิบัติต่อสินค้าอเมริกัน" โดย ไม่ต้องผ่านการอนุมัติของรัฐสภา เป็นกลยุทธ์ทางกฎหมายใหม่ที่ยังไม่เคยถูกทดสอบในชั้นศาลสูง หลังจากที่คำสั่งภาษีชุดก่อนถูกศาลฎีกาสหรัฐฯ ตีตก

เหตุผลที่ทรัมป์อ้างในการตั้งภาษี

สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ระบุว่าแคนาดามีพฤติกรรม "เลือกปฏิบัติต่อสหรัฐฯ" อย่างน้อย 5 ด้านหลัก ได้แก่:

1. ปมสุรา: แคนาดานำสุราอเมริกันออกจากชั้นวางสินค้าในร้านค้าของรัฐ
2. ปมนม: แคนาดาเปิดตลาดนมให้สหภาพยุโรปดีกว่าที่ให้สหรัฐฯ ภายใต้กรอบ CPTPP
3. ปมรถยนต์: แคนาดากำหนดเพดานการนำเข้ารถยนต์จากสหรัฐฯ
4. ดุลการค้า: แคนาดามีเกินดุลการค้าสินค้ากับสหรัฐฯ ราว 46,400 ล้านดอลลาร์ ในปี 2025
5. การตอบโต้: ทรัมป์ระบุว่าแคนาดาเป็น "ประเทศเดียวนอกจากจีน" ที่กล้าตอบโต้ภาษีชุดก่อนของสหรัฐฯ

ภาษีชุดใหม่มีกำหนดมีผลบังคับใช้ภายใน 30 วัน หรือราววันที่ 20 สิงหาคม 2026

เส้นทางการค้าสหรัฐฯ–แคนาดา — ภาพประกอบ

แคนาดาตอบสนองอย่างไร?

นายกรัฐมนตรี มาร์ก คาร์นีย์ ออกมาตอบสนองอย่างรวดเร็ว โดยมีจุดยืนสองด้านในเวลาเดียวกัน

ด้านหนึ่ง คาร์นีย์ยืนยันว่าแคนาดา "พร้อมเข้าร่วมการเจรจาอย่างเข้มข้น" และยืนยันว่าผู้นำทั้งสองฝ่ายตกลงจะ "เร่งการเจรจา" ในกรอบการต่ออายุข้อตกลง USMCA

อีกด้านหนึ่ง เขาวิจารณ์ตรงๆ ว่าภาษีครั้งนี้เป็น "การละเมิด USMCA โดยตรง" และชี้ว่าแคนาดาได้ส่ง "ข้อเสนอที่ละเอียดและครอบคลุม" ไปยังวอชิงตันแล้ว แต่ยังไม่ได้รับการตอบสนอง

ในระดับรัฐ ผู้ว่าการรัฐออนตาริโอ ดัก ฟอร์ด มีท่าทีแข็งกร้าวกว่า โดยเรียกร้องให้รัฐบาลกลางตอบโต้ "ภาษีต่อภาษี ดอลลาร์ต่อดอลลาร์" ทันทีหากมาตรการภาษีมีผลจริง

แคนาดาเคยจับคู่ภาษีรถยนต์ที่สหรัฐฯ เรียกเก็บในรอบก่อนแล้ว แต่คราวนี้รัฐบาลกลางยังไม่ประกาศมาตรการตอบโต้ใด ๆ — อย่างน้อยก็ในเบื้องต้น

มาร์ก คาร์นีย์ นายกรัฐมนตรีแคนาดา — via Wikimedia Commons

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกและไทย

แม้ภาษีชุดนี้จะมุ่งเป้าเพียงราว 5.2% ของมูลค่าส่งออกแคนาดาทั้งหมดไปสหรัฐฯ (2 หมื่นล้านจากทั้งหมด 382,000 ล้านดอลลาร์) แต่ผลกระทบที่ตามมาอาจกว้างกว่านั้น

ด้านซัพพลายเชน: สินค้าแคนาดาที่แพงขึ้น 50% อาจทำให้ผู้ซื้อในสหรัฐฯ หันไปหาซัพพลายเออร์จากแหล่งอื่น — เปิดโอกาสให้ผู้ส่งออกจากประเทศที่สาม รวมถึงในเอเชีย แม้สินค้าบางชนิดเช่นไวน์แคนาดาจะมีลักษณะเฉพาะตลาดมาก

ด้านความเชื่อมั่นการลงทุน: การที่สหรัฐฯ ตั้งภาษี 50% กับพันธมิตรใกล้ชิดที่สุดอย่างแคนาดา ส่งสัญญาณชัดว่าไม่มีประเทศใด "ปลอดภัย" จากนโยบายภาษีของทรัมป์ ประเทศที่พึ่งพาการส่งออกไปสหรัฐฯ เช่นไทย ซึ่งมีสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ยาง และชิ้นส่วนยานยนต์เป็นรายได้หลัก ควรติดตามทิศทางนโยบายการค้าสหรัฐฯ อย่างใกล้ชิด

หลังจากที่ ไทยได้รับการยกย่องจาก IMF ในฐานะผู้ส่งออกฮาร์ดแวร์ AI อันดับต้นๆ ของโลก การรักษาความสัมพันธ์ทางการค้ากับสหรัฐฯ ให้มั่นคงจึงยิ่งมีความสำคัญ

ด้านเงินเฟ้อและดอกเบี้ย: หากสินค้าแคนาดาในสหรัฐฯ แพงขึ้น อาจกดดันให้เฟดชะลอการลดดอกเบี้ย ส่งผลต่อทิศทางเงินดอลลาร์และตลาดเงินทั่วโลก

ธนาคารแห่งแคนาดาและนักวิเคราะห์ต่างออกมาเตือนว่า หากมีการตอบโต้เต็มรูปแบบ เศรษฐกิจแคนาดาอาจเผชิญภาวะถดถอย

ต่อจากนี้จะเกิดอะไรขึ้น?

• ก่อน 20 สิงหาคม 2026: ฝ่ายแคนาดาจะเร่งเจรจา โดยมีเวลาน้อยมากที่จะหาข้อยุติก่อนภาษีมีผล
• การทบทวนทางกฎหมาย: มาตรา 338 ยังไม่เคยถูกทดสอบในศาลฎีกาสหรัฐฯ เปิดโอกาสให้มีการต่อสู้ทางกฎหมายที่อาจยืดเยื้อ
• มาตรการตอบโต้แคนาดา: คาร์นีย์ยังไม่ประกาศตอบโต้ทันที แต่แรงกดดันจากฟอร์ดและพรรคฝ่ายค้านอาจบีบให้รัฐบาลต้องดำเนินการ
• อนาคต USMCA: ข้อตกลงการค้าอเมริกาเหนือที่ครอบคลุมสหรัฐฯ แคนาดา และเม็กซิโก กำลังถูกทดสอบขีดจำกัดอีกครั้ง แม้จะไม่หมดอายุจนถึงปี 2036

สงครามการค้าสหรัฐฯ–แคนาดาครั้งนี้สะท้อนบทเรียนสำคัญ: ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่แน่นแฟ้นแค่ไหนก็ไม่ใช่หลักประกันว่าจะปลอดภัยจากการเมืองการค้ายุคใหม่ — บทเรียนที่ประเทศพึ่งพาการส่งออกทุกประเทศ รวมถึงไทย ควรเก็บไปขบคิด ในยุคที่ ความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เซียก็ยังคงกดดันเส้นทางการค้าโลก

---

ข้อมูล ณ 22 กรกฎาคม 2026 สถานการณ์อาจเปลี่ยนแปลงได้